Hoe kunt u alopecia androgenetica en haaruitval voorkomen?

Bijgewerkt op , goedgekeurd door ons team van René Furterer-experts.

Haaruitval

Haarverlies is een natuurlijk verschijnsel, maar wanneer het progressief en in aanzienlijke mate optreedt, kan dit een grote invloed hebben op het zelfvertrouwen. Alopecia androgenetica, de meest voorkomende vorm van haaruitval, treft tegenwoordig ongeveer 21% van de wereldbevolking. Deze aandoening, die vaak te maken heeft met ouder worden, komt zowel bij mannen als bij vrouwen voor. Terwijl de helft van de mannen boven de 50 last heeft van kaalheid, merkt bijna 40% van de vrouwen dat hun haar dunner wordt naarmate ze ouder worden.

Alopecia androgenetica begrijpen

Alopecia androgenetica is de oorzaak van mannelijke kaalheid, maar ook vrouwen kunnen hier last van hebben. Alopecia androgenetica heeft een genetische en hormonale oorzaak en wordt gekenmerkt door een progressief maar onomkeerbaar haarverlies. Afhankelijk van de oorzaak kan het proces worden vertraagd of omgekeerd.

Wat is alopecia androgenetica ?

Alopecia androgenetica, ook wel androgene of genetische alopecia genoemd, is een vorm van progressief en onomkeerbaar haarverlies. Bij mannen wordt het vaak mannelijke kaalheid genoemd. Bij vrouwen wordt dit gekenmerkt door een geleidelijke uitdunning van het haar. Alopecia androgenetica heeft te maken met hormonale veranderingen, maar de leeftijd waarop deze aandoening zich voor het eerst voordoet, varieert. Bij mannen kan het al aan het einde van de tienertijd beginnen, op 18jaar, terwijl het bij vrouwen vaak later optreedt, soms rond de leeftijd van 25 jaar.

Oorzaken van alopecia androgenetica

Alopecia androgenetica is een complex proces dat vooral te maken heeft met genetische en hormonale factoren. De belangrijkste oorzaak van alopecia androgenetica ligt in de werking van dihydrotestosteron (DHT), een derivaat van testosteron. Dit hormoon, getransformeerd door het enzym 5α-reductase, veroorzaakt een verkorting van de levenscyclus van het haar en een voortijdige uitputting van de haarzakjes.

Alopecia androgenetica begrijpen

De levenscyclus van een haar bestaat uit drie hoofdfasen:

  • Anagene fase: de fase van actieve haargroei, die bij mannen ongeveer 3 jaar en bij vrouwen ongeveer 5 jaar duurt.
  • Catagene fase: een overgangsfase waarin de haargroei stopt, die ongeveer 2 tot 3 weken duurt.
  • Telogene fase: de rustfase, waarin het haar uitvalt om plaats te maken voor een nieuw haar.

Gemiddeld doorloopt een haarfollikel deze cyclus 25 keer tijdens zijn levensduur, waardoor het haar voortdurend wordt vernieuwd. Bij iemand zonder alopecia duurt elke cyclus meerdere jaren, waardoor een normale haardichtheid is gegarandeerd.

Bij alopecia androgenetica wordt de anagene fase echter verkort van cyclus tot cyclus. Dit verschijnsel is te wijten aan de overmatige activiteit van DHT, die het tempo van de haarcycli versnelt. Geleidelijk aan groeit het haar steeds minder, wordt het dunner en kwetsbaarder, totdat het haarzakje uitgeput raakt en helemaal geen haar meer produceert.

De belangrijkste oorzaak van alopecia androgenetica is een teveel aan DHT (dihydrotestosteron) in de hoofdhuid. DHT werkt rechtstreeks in op de haarzakjes, waardoor deze geleidelijk aan kleiner worden. Dit proces treft vooral mannen na de puberteit, wanneer het testosterongehalte stijgt. Bij vrouwen treedt het meestal op na de menopauze, door de daling van oestrogeen, dat de follikels normaal gezien beschermt. Vrouwen die lijden aan een hormonaal onevenwicht, zoals schildklieraandoeningen, kunnen ook te maken krijgen met vroegtijdige alopecia androgenetica. Dit onevenwicht leidt tot een teveel aan DHT of een daling van oestrogeen, waardoor het proces van miniaturisatie van de haarzakjes wordt versneld.

Naast het verkorten van de groeifase stimuleert DHT ook de talgproductie via de talgklieren, waardoor een minder gezonde haaromgeving ontstaat. Dit verzwakt het haar nog meer, waardoor het uitvalt vóór het zijn volledige lengte heeft bereikt.

Dit dubbele effect van DHT – een verkorting van de haargroeicyclus en een overmatige talgproductie – leidt tot progressieve haaruitval. Bij mannen is dit haarverlies vooral zichtbaar aan de haarlijn, terwijl het zich bij vrouwen uit in een diffuse uitdunning langs de scheiding, op de kruin.  Het nieuwe haar, dat dunner en minder vol is, maakt uiteindelijk plaats voor nog zwakkere haartjes, tot de haarfollikel volledig is uitgeput.

Als deze aandoening niet tijdig wordt behandeld, komt er voortijdig een einde aan de reeks van 25 haarcycli, die zich normaal gezien over het hele leven zou moeten uitstrekken. Dit leidt tot gedeeltelijke of volledige kaalheid, vooral op de kruin bij mannen.

Oorzaken van alopecia androgenetica

De symptomen van alopecia androgenetica bij mannen en vrouwen

Zowel bij mannen als bij vrouwen is alopecia androgenetica een langzaam proces dat zich over meerdere jaren uitstrekt en een leven lang voortduurt, zonder dat het vanzelf stopt. Naast haaruitval gaat dit gepaard met een geleidelijk fijner worden van het haar. Sommige symptomen komen echter alleen bij mannen of alleen bij vrouwen voor.

Bij mannen zien we het volgende:

  • terugtrekkende haarlijn: het meest voorkomende symptoom is een geleidelijke terugtrekking van de haarlijn ter hoogte van de slapen.
  • de vorming van een kale plek (op de kruin): er begint haarverlies op de bovenkant van het hoofd, waardoor een cirkelvormige tonsuur ontstaat. Naarmate het haarverlies vordert, wordt dit gebied groter en kan het samenvloeien met de terugtrekkende haarlijn.

Bij vrouwen treedt alopecia androgenetica vaak op na de menopauze, wanneer het oestrogeengehalte (dat de haarzakjes beschermt) daalt. We stellen vast:

  • een diffuse uitdunning aan de bovenkant van de schedel: in tegenstelling tot mannen ontwikkelen vrouwen geen uitgesproken terugtrekkende haarlijn. In plaats daarvan krijgen ze te maken met diffuse uitdunning aan de bovenkant van de hoofdhuid. Het haar wordt dunner rond de middenscheiding, waardoor deze na verloop van tijd breder kan worden.
  • verlies van dichtheid: Alopecia androgenetica bij vrouwen leidt slechts zelden tot volledige kaalheid. Bij vrouwen blijft de haarlijn aan de voorkant doorgaans intact, en is het haarverlies eerder diffuus dan geconcentreerd in een specifiek gebied.

Hoe wordt alopecia androgenetica vastgesteld?

In het algemeen wordt aangeraden om een dermatoloog te raadplegen voor de diagnose van alopecia androgenetica. Kappers die een  capilliscoop hebben, kunnen u ook helpen om een diagnose te stellen door uw hoofdhuid en uw haar te bekijken met de vergrotende camera van het apparaat.

Een lichamelijk onderzoek en soms aanvullende onderzoeken kunnen de diagnose bevestigen.

Om andere vormen van alopecia uit te sluiten, wordt meer bepaald rekening gehouden met:

  • de familiale voorgeschiedenis,
  • de duur en de voortgang van het haarverlies,
  • hormonale factoren (hormoononderzoek),
  • de medische voorgeschiedenis,
  • de huidige stand van zaken van het haarverlies,
  • de treksterkte van het haar.


Herken uw type haaruitval: progressief of plotseling?

In de omgang wordt de term "haarverlies " vaak gebruikt als een algemene term.

We kunnen echter 2 soorten haaruitval onderscheiden:

  • reactieve haaruitval;
  • progressieve haaruitval.

Dit zijn de vragen die we stellen (in grotere hoeveelheden = per handvol):

In het geval van progressieve haaruitval:

"Net als bij mijn vader wordt mijn haar steeds dunner. Ik maak me grote zorgen… "

"Sinds ik de menopauze heb doorgemaakt, heb ik het gevoel dat ik minder haar heb dan vroeger. "

MINIDIAGNOSE

✔Verliest u uw haar al langer dan 6 maanden?
✔ Verliest u haar op een bepaalde plek op uw hoofdhuid?
✔ Zijn er familieleden bij u met zichtbaar en plaatselijk haarverlies?

→ Als u twee keer ja antwoordt, lijdt u mogelijk aan progressieve haaruitval.

In het geval van reactieve haaruitval:

"Sinds een maand verlies ik meer haar dan normaal. "

"Mijn haar valt met plukken uit, ik vind het overal terug."

MINIDIAGNOSE

✔Verliest u uw haar sinds minder dan 6 maanden?
✔ Verliest u plukken haar (in de douche, op uw vingers...)?
✔ Hebt u in de vier maanden vóór de haaruitval een plotselinge verandering meegemaakt (emotionele schok, zwangerschap, traumatische gebeurtenis, stress, dieet, medische behandeling…)?

→ Als u twee keer ja antwoordt, lijdt u mogelijk aan plotselinge haaruitval.

Ze hebben niet dezelfde oorzaken en kunnen dus niet op dezelfde wijze worden behandeld. Er zijn verschillende methoden om deze vormen van alopecia te bestrijden.

In tegenstelling tot reactieve haaruitval, die zoals de naam al aangeeft af en toe optreedt als reactie op een gebeurtenis, treedt progressieve haaruitval over meerdere maanden op en kan het geleidelijk aan tot kaalheid leiden.

Deze kaalheid uit zich in een progressieve en min of meer plaatselijke vermindering van het haar, waardoor het lijkt alsof de haarmassa steeds minder dicht wordt. Het haar wordt dunner en dunner.


De stadia van alopecia androgenetica bij mannen volgens de Norwood-Hamilton-schaal

Met de Norwood-Hamilton-schaal bij mannen (en de schaal van Ludwig bij vrouwen) kunnen artsen en haarexperts de voortgang van het haarverlies beoordelen en behandelingen aanbevelen die zijn afgestemd op het bereikte stadium.

Stadium 1:

  • Geen duidelijke tekenen van haaruitval.
  • De haarlijn is intact, met een zeer lichte natuurlijke terugtrekking die mogelijk het gevolg is van veroudering.

Stadium 2:

  • Lichte terugtrekking van de haarlijn.
  • Een lichte haaruitval bij de slapen, die nauwelijks opvalt en een lichte V- of M-vorm vormt.

Stadium 3:

  • Meer uitgesproken terugtrekking van de haarlijn.
  • De haaruitval is het meest zichtbaar bij de slapen, waardoor de M-vorm nog duidelijker wordt.
  • Beginnende kaalheid op de kruin (tonsuur) bij sommige mensen, maar niet altijd.

Stadium 3 Kruin:

  • Deze subfase richt zich op haarverlies bovenop het hoofd.
  • Hoewel de haarlijn aan de voorkant misschien niet ernstig is aangetast, wordt de tonsuur steeds duidelijker.

Stadium 4:

  • Een ernstigere terugtrekking van de haarlijn met aanzienlijk verlies aan de slapen.
  • De kale plek bovenop het hoofd wordt groter en duidelijker zichtbaar.
  • Er blijft een strook haar over tussen de twee kale plekken (tussen de haarlijn en de kruin).

Stadium 5:

  • Ernstig haarverlies, aan de voorkant en bovenkant van het hoofd.
  • De haarstrook die het voorhoofd van de tonsuur scheidt, begint dunner en smaller te worden.

Stadium 6:

  • De strook haar tussen de kale plekken verdwijnt, waardoor de terugtrekkende haarlijn en de kale plek op de kruin in elkaar vloeien.
  • Er is nog slechts een smalle haarkrans overgebleven rondom het hoofd, aan de zijkanten en aan de achterkant.

Stadium 7:

  • Volledige kaalheid aan de voorkant, op de kruin en op het grootste deel van de hoofdhuid.
  • Het enige haar dat nog over is, vormt een dunne haarkrans rond de zijkanten en de achterkant van het hoofd.


De stadia van alopecia androgenetica bij vrouwen volgens de schaal van Ludwig

Classificatie van Ludwig — gebaseerd op de afname van de haardichtheid.

Stadium 1:

  • Lichte uitdunning van het haar op de kruin.
  • Het verlies aan dichtheid is subtiel en vooral zichtbaar rond de middenscheiding.

Stadium 2:

  • Matige uitdunning; en meer zichtbaar op de kruin.
  • De verbreding van de middenstreep is meer uitgesproken, waardoor het verlies aan dichtheid duidelijker zichtbaar is.

Stadium 3:

  • Ernstige haaruitval en duidelijk haarverlies op de kruin.
  • Delen van de hoofdhuid die door het resterende haar heen zichtbaar zijn.
  • Algemeen verspreid dunner wordend haar, maar zonder de voor mannen typische kaalheid aan de haarlijn.

Behandeling en preventie van alopecia androgenetica

Net zoals bij mannen verloopt alopecia androgenetica bij vrouwen langzaam. Het is essentieel om bij de eerste tekenen een dermatoloog of haarspecialist te raadplegen om de situatie te beoordelen en indien nodig een preventieve behandeling op te starten.

Hoe kan alopecia androgenetica worden voorkomen?

Om voortijdige alopecia androgenetica tegen te gaan, is het belangrijk de levensduur van het haar te verlengen door in te grijpen voordat de haarcycli definitief uitgeput zijn. Haaruitval kan worden voorkomen door de anagene fase in stand te houden en te verlengen en tegelijkertijd de versnelde haargroeicycli te stoppen, om de telogene fase zoveel mogelijk te vertragen. Om de gevoelige hoofdhuid en de algemene gezondheid ervan te respecteren, is het belangrijk de voorkeur te geven aan verzorgingsproducten op basis van natuurlijke actieve bestanddelen zoals essentiële oliën en plantenextracten. Deze natuurlijke producten garanderen een optimale doeltreffendheid en worden uitstekend verdragen door de huid.

Het kan van het grootte belang zijn om bij de eerste symptomen, of bij bezorgdheid over erfelijke factoren nog vóór het haarverlies begint, een dermatoloog te raadplegen, om te voorkomen dat de alopecia te ver gevorderd is wanneer preventieve behandelingen worden opgestart.

Hoe kunnen voeding, stress en eetstoornissen alopecia androgenetica beïnvloeden?

Er is onderzoek gedaan om na te gaan of levensstijl een invloed heeft op alopecia androgenetica. Er is een verband vastgesteld tussen dit type alopecia en een verhoogde bloedsuikerspiegel en een verhoogd cholesterolgehalte. De stofwisseling van glucose en cholesterol heeft namelijk invloed op de hormoonspiegels en de testosteronconcentratie. Vooral bij vrouwen kan alopecia androgenetica ook worden beïnvloed door stress en door het gebruik van hormonale behandelingen, meer bepaald orale anticonceptiva, behandelingen voor de schildklier of een behandelingen tegen menopauzeklachten

Cosmetische oplossingen om alopecia androgenetica te verbergen

Voor mensen die haarverlies visueel willen camoufleren zonder hun toevlucht te nemen tot medische behandelingen, zijn er verschillende cosmetische oplossingen die bevredigende resultaten kunnen opleveren. Dankzij deze cosmetische oplossingen kan haaruitval effectief worden verborgen zonder medische ingreep. Ze zijn geschikt voor dagelijks gebruik.

  • Haarprothesen: met deze pruiken of haarstukken kunnen kale plekken op een niet-invasieve en tijdelijke manier worden bedekt. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende stijlen en kleuren, zodat u kunt variëren met uw kapsels.
  • Volumegevende poeders: deze microvezels, afgestemd op de haarkleur, hechten zich aan het haar en zorgen voor een onmiddellijk volume-effect. Ze zijn ideaal om dunner wordend haar te verbergen en zijn gemakkelijk dagelijks aan te brengen.
  • Haarmake-up: in de vorm van sprays of stiften kleuren deze producten de hoofdhuid om een indruk van dichtheid te wekken en de door alopecia aangetaste zones minder zichtbaar te maken.
  • Sjaals en linten: Deze accessoires verbergen niet alleen haaruitval, maar zijn ook een esthetische keuze die bij uw kleding kan passen. Ze geven een stijlvol tintje geven en tegelijkertijd een elegante bedekking.
  • Semipermanente tatoeage: voor een meer definitief resultaat kunt u kiezen voor een semipermanente tatoeage van de hoofdhuid, die de dunne plekken als het ware opvult.
Cosmetische oplossingen om alopecia androgenetica te verbergen

Medische oplossingen om alopecia androgenetica te behandelen

Voor wie haaruitval wil afremmen of omkeren, bestaan er verschillende medische behandelingen, hoewel ze regelmatige controle en raadplegingen bij een zorgverlener vereisen. Deze behandelingen tegen haaruitval kunnen doeltreffend zijn, maar vereisen doorgaans een langdurige inzet om de behaalde resultaten te behouden.
 

  • Een lotion of schuim voor dagelijks gebruik om de haargroei te stimuleren. Het effect is vaak al na enkele maanden zichtbaar.
  • Een orale behandeling die de vorming van dihydrotestosteron (DHT) remt, de belangrijkste oorzaak van haaruitval. Dit is echter uitsluitend bestemd voor mannen en mag alleen onder medisch toezicht worden ingenomen.
  • Haartransplantatie: bij deze chirurgische ingreep wordt haar uit gebieden met een hoge haardichtheid getransplanteerd naar gebieden met dunner wordend haar. Het is een duurzamere oplossing, maar wel een dure.
  • Mesotherapie: injecties met voedingsstoffen rechtstreeks in de hoofdhuid om de haarzakjes te voeden en te versterken.

 

Wanneer moet u bij alopecia androgenetica een arts raadplegen?

U kunt bij de eerste tekenen van haaruitval contact opnemen met uw huisarts of een dermatoloog. U kunt echter ook al vóór het haarverlies een consult aanvragen, om dit zoveel mogelijk te voorkomen.

Voor vrouwen kan dit consult plaatsvinden bij de eerste symptomen van de menopauze of bij een hormonaal onevenwicht.

Voor mannen, meer bepaald voor mannen van wie de vaders of grootvaders last hebben van alopecia androgenetica, is het essentieel om al vanaf hun 18de actie te ondernemen. Door al op jonge leeftijd preventieve maatregelen te nemen, kunt u uw haar beter behouden en de voortgang van haarverlies vertragen.

De dermatoloog kan u dan optimaal adviseren over preventieve maatregelen, maar ook risicofactoren en eventuele eerste symptomen vaststellen die u zelf misschien niet zou hebben opgemerkt.

De psychologische gevolgen van alopecia androgenetica en de beschikbare vormen van psychologische ondersteuning

Alopecia androgenetica kan een aanzienlijke psychologische impact hebben, aangezien het haarverlies vaak een impact heeft op het zelfbeeld, het zelfvertrouwen en sociale relaties. Voor velen speelt haar een cruciale rol in de beleving van schoonheid, jeugdigheid en identiteit. Dit zijn enkele psychologische gevolgen van alopecia androgenetica:

  • afname van het zelfvertrouwen,
  • angst en depressie,
  • sociale perceptie en gevoel van stigmatisering,
  • negatieve gevolgen voor relaties en het sociale leven.

Uit deze gevolgen blijkt dat emotionele en psychologische ondersteuning net zo belangrijk is als medische behandelingen. Een psycholoog raadplegen, met een coach aan uw zelfbeeld werken of dagelijks mediteren zijn allemaal manieren om vrede te sluiten met uw nieuwe uiterlijk. Het kan ook nuttig zijn om met anderen te praten die ook last hebben van alopecia; dit kan helpen om uw eigen situatie vanuit een ander perspectief te bekijken.

Vergelijking met andere vormen van haaruitval

Alopecia androgenetica onderscheidt zich vooral van andere vormen van alopecia doordat het een onomkeerbaar proces is, maar ook andere factoren kunnen helpen om het verschil te zien.

Waarin verschilt alopecia androgenetica van telogeen effluvium en alopecia areata?

Bij vrouwen kan alopecia androgenetica worden verward met telogeen effluvium, ook wel diffuse alopecia genoemd, dat het gevolg is van een emotionele schok of een ingrijpende verandering in de levenswijze van de persoon of in zijn/haar omgeving. Hoewel beide vormen van alopecia het gevolg zijn van een versnelling van de levenscyclus van het haar, is deze versnelling bij telogeen effluvium tijdelijk; de hoeveelheid haar die uitvalt is echter aanzienlijk, maar het haar groeit doorgaans na twee tot vier maanden weer terug. 

Bij mannen kan alopecia androgenetica worden verward met alopecia areata, een aandoening waarbij het haar op een afgebakende plek op de hoofdhuid uitvalt. Het belangrijkste verschil is het plotselinge karakter van alopecia areata, die zich overigens overal op de schedel kan voordoen, niet alleen ter hoogte van de tonsuur of de haarlijn.

    Diagnose haarverlies

    Ontdek aan welke vorm van haaruitval u lijdt

    De diagnose starten

    PROTOCOL HAARUITVAL